"Dünya Çocuk Hakları Günü" kutlu olsun

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nde kutlanıyor. Dünya Çocuk Hakları Günü'nün ortaya çıkışı, Çocuk Hakları'nın önemi, Temel çocuk hakları nelerdir? ve merak edilenler…

Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen ve 193 ülke tarafından onaylanmış olan BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin Her 20 Kasım 1989 tarihinde imzalanmış olması nedeniyle her yıl 20 Kasım günü Dünya'da çocuk hakları günü olarak anılıyor.

Dünya Çocuk Hakları Günü'nün ortaya çıkışı


%C3%A72(5).png


Çocuk hakları, insan hakları kavramının içinde ele alınması gereken bir konudur. Bugün, dünyanın birçok yerinde var olan insan hakları ihlalleri, çocuk boyutunda daha geniş kapsamlı ve büyüyerek, müdahale edilmesi daha zor bir şekilde yer almaktadır.

20 Kasım tarihi, Birleşmiş Milletlerin (BM) kararı doğrultusunda 1989 yılından beri “Dünya Çocuk Hakları Günü” olarak kutlanmaktadır. Amaç, çocuk hakları konusunda toplumdaki farkındalığı arttırmaktır. BM Genel Kurulunun 20 Kasım 1989da imzaladığı Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeyi Türkiye 27 Ocak 1995 tarihinde yürürlüğe koymuştur. Bu sözleşme, çocukların eğitim, sağlık hizmetlerine erişim, yaşama ve gelişme; ekonomik, fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma, ifade ve düşünce özgürlüğü gibi pek çok alanda çocuk haklarını güvence altına alıyor.

%C3%A73(4).png


Çocuk Hakları'nın önemi

Yirminci yüzyılın başlarında çocukların erişkinlerden farklı haklara sahip olduğu, dolayısıyla da bu hakların ayrıca tanınması gerektiği konusunda, değişik ülkelerde farklı hareketler ortaya çıkmaya başlamıştır. Leh eğitimci Janusz Korczak'ın 1919 yılında yayınlanan How to Love a Child (Bir Çocuğu Nasıl Sevmeli) adlı kitabında çocuk haklarından söz etmiştir.

1917 yılında, Ekim Devriminin ardından Proletkult örgütünün Moskova şubesi bir Çocuk Hakları Bildirgesi üretti. Ancak çocuk haklarını savunma konusunda ilk etkili girişim 1923 yılında Eglantyne Jebb tarafından taslağı hazırlanan ve 1924 yılında Milletler Cemiyeti tarafından kabul edilen Cenevre Çocuk Hakları Bildirisidir.

Bu bildirge Birleşmiş Milletler tarafından kuruluşunda kabul edilmiş, 20 Kasım 1959 tarihinde Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi olarak güncellenmiş ve 20 Kasım 1989 tarihinde daha geniş olan Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile değiştirilmiştir. Bu sözleşme, BM üyesi ülkelerin ikisi hariç tamamı yani 193 ülke tarafından kabul edilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri ve Somali hariç en fazla sayıda ülke tarafından onaylanan insan hakları belgesidir. Birleşmiş Milletler'in 1940'larda kuruluşundan bu yana çocuk hakları hareketi dünya üzerinde her zaman ilgi görmüştür.

20 Kasım günü günümüzde Evrensel Çocuk Günü (Universal Children's Day) veya Çocuk Hakları Günü olarak kabul edilmiştir. Bunun dışında çeşitli ülkelerde farklı günlerde çocuk günü kutlanmaktadır. Türkiye'de 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı ilk olarak Nisan 1929'da kutlanmaya başlandı ve bu tarihte örgütlenen 4 bin çocuk ilk kez TBMM'den haklarını talep etti. İlk olarak 1924'te çocukların korunmasına yönelik çalışma yürürlüğe girmiştir.

%C3%A71(4).png


Temel çocuk hakları nelerdir?

Sağlıklı yaşam hakkı


Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin çok sayıda maddesi çocukların sağlıklı bir yaşam sürdürmelerini desteklemektedir. Sözleşme'nin 6. maddesine göre her çocuk esas olarak yaşama hakkına sahiptir.İlaveten, 24. madde gereğince her çocuk ulaşılabilir en yüksek sağlık standartlarından yararlanabilmelidir; gerekli tedavi ve iyileştirme hizmetlerinden faydalanabilmelidir. İhmal edilen, terk edilen, istismara uğrayan ya da işkenceye tâbi tutulan çocukların iyileştirilmesi ve yeniden topluma kazandırmasından devletler sorumludur.

Eğitim hakkı

Eğitim hakkı, çocukların en önemli haklarından biridir. UNICEF'in 1999 tarihli raporunda da belirttiği gibi okuma-yazma bilmeme çok ciddi sorunlara neden olmaktadır. Anne ve çocuk ölümlerinin önde gelen etkenlerinden biri, annenin eğitim düzeyinin düşüklüğü veya okuma-yazma bilmemesidir. Kız çocuklarının okullaşma oranındaki 10 puanlık bir artış sonunda bebek ölüm hızı binde 4.1 azalmaktadır. Bu halde çocuğun en temel hakkı olan yaşama hakkı ile eğitim hakkı arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Yaşama hakkının yanı sıra, çocuğun bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal ve ahlak gelişimi için eğitime gereksinimi vardır. İnsanın doğuştan getirdiği yeteneklerini geliştiren en önemli araç eğitimdir.

Diğer temel çocuk hakları

Sözleşmeye göre, her çocuğun, temel yaşam hakkının yanında, nüfus kütüğüne kaydolma, isim, vatandaşlık ve mümkün olduğu ölçüde anne-babasını bilme ve onlar tarafından bakılma hakkı vardır. Buna paralel olarak, taraf devletlerin, çocuğun kimliği, tabiiyeti, isim ve aile bağları dahil olmak üzere her türlü koruma hakkına saygı gösterme ve bu konularda yasa dışı müdahalelerde bulunmama yükümlülüğü bulunur.

Şikayet hakkı

İsveç, Finlandiya ve Ukrayna başta olmak üzere pek çok ülke, çocuk haklarını korumaya yönelik şikayet merciileri oluşturmuştur. Çocuk hakları ihlallerinin değerlendirilmesine yönelik ilk şikayet mercii, 1981 yılında Barneombudet adı altında Norveç'te kuruldu. Başlıca görevleri arasında tehlike altında olan çocukların güvenliğini sağlamak, çocukların toplum içinde söz sahibi olmalarını teşvik etmek ve eğitim, sağlık, kültür gibi konuları esas alarak çocukların içinde yetiştikleri koşulları denetlemek olan ombudsman, yasalar çerçevesinde bağımsız ve tarafsız olarak hareket etmektedir. Ukrayna, dünyada çocukları bu merciiye atayan ilk ülkedir. 2005 yılı sonlarında göreve başlayan Ivan Cherevko ve Julia Kruk, bu ülkede hizmet veren ilk çocuk hakları ombudsmanları olmuştur.

Türkiye'de çocuk hakları

2006 yılı sayımlarına göre yaklaşık 25 milyon çocuk nüfusa sahip olan Türkiye'de Çocuk Hakları Sözleşmesi ancak 1995'te uygulamaya geçti. UNICEF tarafından Türkiye İstatistik Kurumu verileri dikkate alınarak hazırlanan bültende Türkiye’deki 15 yaşından küçük çocukların yüzde 27.7’sinin yoksulluk içinde bulunduğu ve bu oranın kırsal alanlarda yüzde 40.6’ya kadar çıktığını belirtildi. Çocuk Vakfı'nın hazırladığı 23 Nisan 2007’de Türkiye’nin Çocuk Gerçeği raporuna göre ise Türkiye’de her 5 çocuktan biri çalışıyor ve bunların yüzde 76,9’unun tarım kesiminde çalışıyor.

Hükümet, gündemindeki istihdam paketi ile 16 yaşından küçük çocukları ağır ve tehlikeli işte çalıştırma cezasını 904 TL'den 100 TL'ye indirmeyi planlıyor.

TUİK raporlarına göre 2019 itibarı ile Türkiye'de 5-17 yaş grubundaki çocuk işçiler 720 bin kişiyi bulmaktadır. Yasalara göre 12 yaşından küçüklerin iş gücüne katılması (Yetenek sergilenmesi hariç) yasaktır.
 

hell

VIP Üye
VIP Üye
Katılım
25 Eki 2021
Mesajlar
401
Tepki
53
Puan
339
Konum
Ankara
sonunda forumda güzel bir konu gördük teşekkürler :)
 
Üst Alt